De plataan aan Plantsoen 11

De gewone plataan is een kruising die niemand van plan was. Ergens in de zeventiende eeuw kruiste een oosterse plataan uit het oostelijke Middellandse Zeegebied met een Amerikaanse, waarschijnlijk in een kwekerij, en het toeval groeide harder dan allebei de ouders, trok zich niets aan van kolenrook en verdroeg wortels onder de bestrating. Europa plantte hem daarna in elke stad die het had. Deze ging in de jaren 1850 het Plantsoen in, op het stuk park bij nummer 11, ruim tien jaar nadat het park zelf in 1842 klaar was. Het Plantsoen was het eerste echte openbare park van Leiden, tussen 1835 en 1842 in de lijn van de oude bolwerken uitgesneden als werk voor werklozen, naar een ontwerp van Salomon van der Paauw, en het maakt nu deel uit van het Singelpark, de groene ring die de stad om haar historische centrum weer aan elkaar naait. Het register merkt op dat geen ander deel van die ring zoveel verschillende oude bomen telt. De bast is hier het kijken waard. Platanen laten die in onregelmatige platen los, mede daardoor kunnen ze tegen vuile stadslucht, en een oude stam ziet er daardoor uit als camouflage in crème, olijf en grijs. Deze schilfert al zo'n 170 jaar, en hij staat aan het water, het uitzicht waar het hele park omheen is getekend.