De varenbeuk van het Notenveld

De oudste varenbeuk van Nederland is ook een van de drie dikste, en heeft twee eeuwen de ruimte gehad om zo te worden. Het register dateert de aanplant op 1818, toen de Hortus werd omgevormd tot Engelse landschapstuin, op het open stuk dat de tuin het Notenveld noemt, tussen bomen die hier staan om wat ze laten vallen. Niets staat in de weg, dus groeide de beuk zoals een beuk groeit zonder concurrentie om het licht: in de breedte in plaats van de hoogte, tot één enorme lage koepel. Varenbeuk is een vorm van de gewone beuk met bladeren die zijn ingesneden tot smalle slippen, zo fijn dat de kroon van een paar meter afstand eerder als veren dan als blad oogt. Van dichtbij doet de stam iets heel anders. Hij is gewelfd en gezwollen, op sommige plekken bollend en op andere open, het soort oppervlak waar mensen zonder erbij na te denken een hand op leggen. Kom in het voorjaar en de grond wedijvert om aandacht: stinzenplanten, de oude landgoedbollen die zich onder volwassen bomen vestigen, komen in lagen op voordat de beuk zelf in blad schiet. De formele plantperiode van het register loopt van 1800 tot 1850, dus de leeftijd ligt tussen de 175 en 225 jaar.