De Spaanse aak bij de Bartholomeibrug

Elke andere esdoorn in deze stad is een immigrant. De Spaanse aak is de enige esdoorn die van nature in Nederland voorkomt, en meestal brengt hij zijn leven door als heggenplant, keer op keer teruggesnoeid voordat iemand ontdekt wat hij had kunnen worden. Deze werd vanaf ergens tussen 1860 en 1870 met rust gelaten en is daarmee ongeveer 156 tot 166 jaar oud. Hij is nog steeds klein. Dertien meter hoog, een stam van 160 centimeter omtrek, allebei gemeten door de inventarisatie van Utrechtse monumentale bomen langs de grachten. Bij een eik zouden die getallen niets voorstellen; voor een Spaanse aak zitten ze dicht bij het plafond van wat de soort kan. Wat hem de moeite van het stilstaan waard maakt, is de vorm. Hij groeide krom en laag aan de zuidkant van de Bartholomeibrug, vanaf de oever van de Pelmolenweg schuin over het water in plaats van omhoog, een groeiwijze die de inventarisatie apart noemt als ongewoon. Wat hij is, verraadt hij aan de twijgen, waar jonge scheuten kurkachtige lijsten langs hun zijkant krijgen, en aan de bladeren, klein en vijflobbig met afgeronde in plaats van spitse punten. In oktober kleurt het geheel botergeel boven de gracht. Een heggenplant die nooit werd geknipt, met anderhalve eeuw tijd en een goede plek aan het water. Dat is het hele verhaal, en het is genoeg.