De westelijke plataan van het Wertheimpark

Vijf meter stam in honderdvijfentwintig jaar is snel werk. Het Amsterdamse register van bijzondere bomen zet de aanplant van deze plataan op 1900 en de omtrek op 500 centimeter; de Bomenstichting, die hetzelfde park opnam voor haar eigen wandelgids langs de monumentale bomen van de stad, beschrijft hier een plataan met een stam van bijna vijf meter. Twee instellingen, één meting, geen discussie. Platanen groeien hard als ze jong zijn, en deze had er goede grond voor. Het Wertheimpark werd in 1812 aangelegd als het eerste openbare park van Amsterdam, aan de rand van de Plantage, een buurt die de stad ruim een eeuw eerder had bestemd voor tuinen in plaats van woningen. Het park is klein gebleven, nog geen driekwart hectare, waardoor er zo'n vijftien bomen van meer dan een eeuw oud binnen twee minuten lopen staan. Dit is het exemplaar aan de westkant, aan de zijde van de Plantage Parklaan, op korte afstand van het Auschwitzmonument van Jan Wolkers uit 1977: gebroken spiegels in de grond, zodat de lucht gebarsten terugkomt. De plataan was al veertig jaar oud toen de deportaties begonnen waar dat monument een antwoord op is. De stad heeft hem geregistreerd als beschermwaardige houtopstand, de vaste beschermingsklasse en niet de voorlopige. Dat garandeert niets over de gezondheid van een boom, maar het betekent wel dat er iemand met een klembord terugkomt.